Największym mankamentem promocji internetowej jest niewielka liczba gospodarstw domowych korzystających z Internetu (szczególnie w przypadku małych miejscowości).
I chociaż liczba odbiorców tego medium w Polsce systematycznie rośnie, to wciąż duża liczba odbiorców posiada dostęp do Internetu jedynie w miejscu pracy. W takiej sytuacji nie mogą oni poświęcać zbyt wiele czasu na surfowanie w sieci ze względu na konieczność wykonywania swoich zawodowych obowiązków, a przez to internetowym reklamom przykładają niewielką uwagę. Ponadto koszt dostępu do sieci w Polsce
w porównaniu z innymi krajami wciąż jest zbyt wysoki.


Rysunek 9. Liczba użytkowników korzystających z Internetu w Polsce w latach 2000-2006 w mln.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Dalej od dużych miast, to dalej od Internetu, Polskie Centrum Informacji o Hostingach, http://www.hostingowo.pl/?rowstart=72


Fakt dynamicznego wzrostu liczby użytkowników Internetu w Polsce był dla ugrupowań politycznych sygnałem do coraz poważniejszego traktowania tego medium jako narzędzia do prezentacji swojej oferty. Obecnie każda partia posiada własną stronę internetową. Z roku na rok są one coraz bardziej dopracowane pod względem strukturalnym
i graficznym. Podstawowymi elementami partyjnych witryn są działy z aktualnościami
i komentarzami, danymi o partyjnych strukturach, przedstawieniami programów, jak
i również galerie zdjęć i multimediów. Niektóre zawierają także elementy interaktywne, takie jak fora dyskusyjne oraz posiadają możliwość wystawiania komentarzy do artykułów. Czynnikiem, który najbardziej przyczynia się do popularności internetowych witryn są aktualności. Dlatego też większość partyjnych stron jest aktualizowana codziennie. Zdecydowana większość zamieszczanych tam informacji odnosi się do bieżących wydarzeń politycznych, brakuje natomiast uaktualnień dotyczących działalności partii i jej liderów.
E. Borowik-Dąbrowska twierdzi, że osoby odpowiedzialne za tworzenie serwisów www powinny być bardziej twórcze. Nacisk należy kłaść na wzbogacenie prezentowanych informacji, a także prezentowanie epizodów związanych z działalnością mniej znanych polityków, parlamentarzystów oraz struktur lokalnych. Wskazuje na brak publikowania informacji na temat samorządów lokalnych jak i informacji na temat działalności regionalnych oddziałów ugrupowań. Co prawda Platforma Obywatelska dla swoich struktur lokalnych posiada osobne strony, to jednak w centralnych witrynach powinny być publikowane bardziej znaczące informacje także ze szczebla regionalnego. Kolejnym wartym uwagi elementem jest odwoływanie się do treści blogów prowadzonych przez polityków. Mogą mieć znaczący wpływ na popularność serwisu, jeśli są prowadzone przez interesujących i znanych ludzi. Przykładowo takie odwołania można znaleźć na stronach SLD, czy SdPl. Na stronie Sojuszu Lewicy Demokratycznej dodatkowo, w dwóch działach: „Komentarz tygodnia” i „Punkt widzenia” zamieszczane są komentarze polityków odnoszące się do bieżących wydarzeń.

Kolejnym nieodzownym elementem każdej politycznej witryny są galerie ze zdjęciami oraz multimedia. Podstawowym błędem przy tworzeniu fotogalerii jest niewłaściwe uporządkowywanie i podpisywanie zdjęć. Nie wiadomo wtedy jakie zdarzenia są na nich przedstawiane i kiedy miały one miejsce. Zamieszczane są również zdjęcia o bardzo słabej jakości, co może wywierać na odbiorcy negatywne wrażenie. Jeśli chodzi o multimedia, to są to głównie telewizyjne spoty reklamowe oraz fragmenty wystąpień partyjnych liderów, fragmenty audycji radiowych i telewizyjnych. Watro zaznaczyć, że działy multimedialne poddawane są coraz bardziej idącym rozbudowom, co może świadczyć o rosnącej roli tego typu materiałów w kształtowaniu politycznego wizerunku, a także, jeśli nie przede wszystkim wzbudza zainteresowanie w odbiorcach.

Innym, znacznie rzadziej stosowanym elementem są zamieszczane sondy. Najczęściej pyta się w nich o problemy, które nie są związane bezpośrednio z partią lub mają na celu krytykę, np. na stronie Platformy Obywatelskiej zamieszczona została sonda, w której internautów pytano o to, czy Jarosław Kaczyński jest dobrym premierem? Biorąc pod uwagę fakt, że strona jest odwiedzana przeważnie przez sympatyków PO, zdecydowana większość głosów była negatywna. Partie starają się unikać takich pytań, które dotyczyłyby bezpośredniej oceny jej działalności, liderów czy programu.

Sieci komputerowe stale się rozwiją i w związku z tym twórcy politycznych witryn internetowych powinni stale śledzić najnowsze trendy w tak specyficznym otoczeniu jakim jest Internet. „Styl komunikowania jest równie ważny jak jego treść”. Spojrzenie w tym kontekście na strony polskich ugrupowań politycznych wywołuje wrażenie traktowania przez nich sieci jako rodzaju słupa ogłoszeniowego. Brak funkcji interaktywnych, to największe zaniedbanie, które nie pozwala wykorzystać w pełni możliwości jakie daje Internet. Biorąc pod uwagę szybkość z jaką rozwija się ten środek komunikacji, już niedługo może dojść do takiej sytuacji, że to właśnie reklama i promocja internetowa będzie czynnikiem decydującym o wyborczym sukcesie.

Literatura:
Karwowski J., Podstawy marketingu, Wydawnictwo Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu, Szczecin 2003, s.269.
Borowik-Dąbrowska E., Serwisy internetowe partii politycznych: przestrzeń dyskusji czy słup ogłoszeniowy?, Marketing Polityczny, http://media.wp.pl/kat,66394,wid,8699224,wiadomosc.html?ticaid=13e40
Borowik-Dąbrowska E., Serwisy internetowe partii politycznych: przestrzeń dyskusji czy słup ogłoszeniowy?, Marketing Polityczny, http://media.wp.pl/kat,66394,wid,8699224,wiadomosc.html?ticaid=13e40

Do najpopularniejszych form telewizyjnych reklam należą 5 minutowe oraz 60 i 30 sekundowe spoty nadawane w czasie największej oglądalności lub przy okazji najchętniej oglądanych programów. Obecnie dominują filmy 30 sekundowe i jak dowodzą badania nie są one mniej skuteczne niż przekazy 60 sekundowe. Podobnie jeśli chodzi o porównanie emisji 60 sekundowych i 5 minutowych. Badania wykazały, że nie ma między nimi istotnej różnicy w sensie ilości zapamiętanych informacji po obejrzeniu krótszego i dłuższego przekazu.

Istnieje wiele technik i metod telewizyjnej promocji. Do najpopularniejszych z nich zaliczyć można:
· GADAJĄCE GŁOWY (talking heads): jest to wystąpienie kandydata bezpośrednio przed kamerą. Ważną rolę odgrywa tło. Liczą się takie symbole jak: godło, flaga, zdjęcie rodziny czy wizerunki historycznych postaci, które kandydat stawia sobie za wzór. Technika ta jest stosowana w celu przedstawienia programu politycznego, jak i tworzeniu wizerunku w oparciu o poruszone problemy.
· REKLAMA PRZYPOMINAJĄCA KANDYDATA (the candidate recall spot): celem przedstawienia kandydata jest jego zapamiętanie i rozpoznawanie. W tej technice ważne jest przedstawienie odpowiedniego wizerunku kandydata. Ma on wpłynąć na emocje wyborców i stworzyć z kandydatem pewną więź emocjonalną. W tym celu zalecane jest pokazanie kandydata wykonującego codzienne czynności, niekoniecznie związane
z pracą. Z tym rodzajem reklamy związane są dwie kolejne techniki.
· REKLAMA ŚWIĘTOŚCI (the sainthood spot): jest to idealizowanie kandydata. Ukazanie faktów z życia ma zaświadczyć o jego wyjątkowości, uczciwości, wrażliwości społecznej. Amerykański specjalista od spraw promocji politycznej o reklamie świętości powiedział: „wyborca chce poznać przeszłość tego człowieka, np. jakim był dzieckiem. Niech jakiś świadek opowie historię z dzieciństwa – zabawa nad rzeką, małej dziewczynce wpada do rzeki piesek, kandydat nie zastanawiając się wskakuje do rzeki i ratuje szczeniaka” Gdy mamy do czynienia z wyborami prezydenckimi wagi nabierają informacje dotyczące cech przywódczych. Wskazać wtedy należy na takie cechy jak: konsekwencja, zdecydowanie, dynamizm działania. W USA większość kandydatów na prezydenta pokazywana jest jak uprawia jogging lub inny sport, ponieważ kandydat powinien być również zdrowy
i wysportowany.
· REKLAMA DOKUMANTALNA (documentary lub cinema verte): w tym przypadku więcej uwagi skupia się na dokonaniach kandydata. Mają one świadczyć jak dobrym
i doświadczonym jest kandydatem.
· DANIE ŚWIADECTWA, POTWIERDZENIE (the testimonial): technika ta polega na tym, że inne osoby wypowiadają się na temat kandydata. W zależności od tego, kto się wypowiada wyróżniamy cztery rodzaje:
1. Sławy ze świata sportu i filmu – sympatia czy atrakcyjność z jakimi kojarzona jest gwiazda wpływają na kształtowanie wizerunku kandydata. Polityk w takim przypadku zawsze zyskuje, jedynie osoby wyrażające dla niego swoje poparcie mogą na tym stracić.
2. Znani i szanowani politycy.
3. Man in the street – jest to wywiad przeprowadzony z przeciętnym obywatelem, najczęściej na ulicy (jak wskazuje sama nazwa). Zazwyczaj osoba taka pochodzi
z docelowej grupy kampanii. Czasami sytuacja taka bywa wyreżyserowana. „Jeżeli kandydat stara się zdobyć zaufanie kobiet jakaś kobieta powie o nim przykładowo: To dojrzały i opiekuńczy mężczyzna. Zawsze interesował się losem kobiet i potrafił walczyć o ich prawa. Z pewnością zadba o każdą kobietę”.
4. Minidocudrama – ktoś zaświadcza co dobrego uczynił dla niego kandydat.
· REKLAMA DOBREGO SAMOPOCZUCIA (the feel-good imagery spot): bazująca na uczuciach, mało konkretna i budująca pozytywne skojarzenia z kandydatem. Często pokazuje krajobrazy, w tle płynie łagodna muzyka, lektor mówi o miłości do kraju, przez co identyfikuje się z nadawcą. Reklamy tego typu są charakterystyczne dla kampanii Ronalda Regana z 1984r. L.P. Devlin nazwał te spoty „pięknymi obrazami”. Jednym
z nich posłużyło się Prawo i Sprawiedliwość podczas kampanii samorządowej w 2006 roku. Analogia jest bezsporna. Obie reklamy zawierają podobne sceny (np. pracujący traktor, wschodzące słońce, rodzinę z dywanem, młodą parę); na dodatek bardzo podobny jest czytany przez lektora tekst (np. „wstaje nowy dzień”, przytaczanie danych dotyczących produkcji przemysłowej). W obu wersjach oglądamy sielskie obrazy i nie dowiadujemy się niczego szczególnego.

· REKLAMA ZMIENIAJĄCA WIZERUNEK (the image alteration spot): zmiana wizerunku, to jedno z największych wyzwań dla twórców kampanii wyborczych. Na niekorzyść kandydata może wpływać wiele czynników – religia, wiek, pochodzenie, miejsce zamieszkania, nieudolne sprawowanie władzy. Kiedy na stanowisko prezydenta USA startował John Kennedy zarzucano mu zbyt młody wiek. Przedstawiano go wtedy jako poważnego urzędnika, tryskającego energią i niezwykle dynamicznego. Sojusz Lewicy Demokratycznej w wyborach do Sejmu i Senatu w 2005 roku, kładł nacisk na rekonstrukcję struktur partyjnych. Ugrupowanie chciało odciąć się od afer, w których główną rolę odgrywali jej ówcześni członkowie.

· REKLAMA „W TYŁ I W PRZÓD” (back-and-forth spot): na początku filmu emitowany jest fragment wypowiedzi konkurenta, a potem następuje odpowiedź na przedstawione
w nim pytania, zarzuty, deklaracje. Mamy tu do czynienia z zanegowaniem tez przedstawionych w reklamie konkurenta. Tym formatem posłużyła się m.in. Platforma Obywatelska. Partia stworzyła film który rozpoczyna się wystąpieniem Jarosława Kaczyńskiego mówiącego, iż sytuacja w Polsce poprawia się. Odpowiedzią na to jest wykazanie wzrostu cen energii elektrycznej, gazu oraz niektórych produktów spożywczych. Reklama ta została jednak skrytykowana, ponieważ zawarte w niej dane były fałszywe.
· REKLAMA NEGATYWNA (negative advertising): zwana także comparative albo issue-oriented[68]. Jej celem jest zdeprecjonowanie konkurentów w oczach wyborców. Za przykład może doskonale posłużyć reklama PO, której scenariusz został skopiowany ze spotu George’a W. Busha z 2004 roku. Koncentruje się ona na takich cechach Jarosława Kaczyńskiego jak: ostrość wypowiedzi i charyzma, przedstawiając je jako wyróżniki negatywne.

Ten typ reklamy staje się coraz bardziej popularny. Istnieje kilka niepisanych reguł które mówią o tym, że nie wolno podawać nieprawdziwych faktów, nie mówi się
o narkotykach i seksie. Przed zastosowaniem w swojej kampanii reklamy negatywnej lepiej się jednak dobrze zastanowić. „Badania wykazały, że wyborcy wolą pozytywne, informacyjne reklamy, które wydają się być fair. Dlatego zdaniem politycznych konsultantów, reklama polityczna nie jest panaceum na wszystko, lecz jest narzędziem by osiągnąć pewne cele kampanii: stygmatyzować lub charakteryzować przeciwnika, skupiać się na kwestiach związanych z jego słabościami, zwracać uwagę na błędy opozycji”. Ostry atak może być negatywnie odebrany przez wyborców. Dlatego w reklamach negatywnych rzadko występują kandydaci atakujący swoich rywali. Nie chcą być bezpośrednio kojarzeni z tego typu sposobem uprawiania polityki.

Podsumowując reklamy polityczne przede wszystkim starają się oddziaływać na emocje, aby w jakiś sposób skutecznie wpłynąć na wyborców. Spot, to nie tylko pokazanie kandydata i ukazanie suchych faktów. T. Shwatz określany mianem klasyka emocjonalnego podejścia tak tłumaczy fenomen reklamy politycznej: „reklamy próbujące przynieść coś nowego wyborcom, to jest dostarczyć im nowe informacje, dodać coś do ich stanu wiedzy, nie są tak skuteczne jak te reklamy, które próbują odwołać się do idei obecnych w wyborach. Celem nie jest dostarczenie czegoś ludziom ale raczej wydobycie czegoś od nich”.

Literatura:
Diamond E., Bates S., The Spot: The Rise of Political Advertising on Television wyd. III The MIT Press, Cambrige 1992.
Ulicka G., Wpływ marketingu politycznego na zmiany w życiu publicznym państw demokratycznych, [w:] Trudna sztuka polityki. Szanse, ryzyko, błąd, Klementowicz T. (red.) Studia Politologiczne Uniwersytetu Warszawskiego, vol. 1, Wydawnictwo Elipsa, Warszawa 1996.
Kavanagh D., Election Campaigning, The New Marketing of Politics Blackwell 1995, s.197.
Ranney A., Channels of Power: The Impact of TV on American Politics New York 1983, s.169.
Asher H.B., Pesidental Election and American Politics, Candidates and Campaigns Since 1952 Brookes/ Cole Publishing Company 1992, s. 165.
Devlin L.P., Political Persuasion in Presidental Campaigns New Brunswick 1987, s.56.
Polsby N.W., Widavsky A., Presidental Elections: Strategies and Structures in American Politics, Ninth Edition, California 1996.
We have ways of making you think program dokumentalny pod redakcją L. Rees, BBC 1992.
Jachnis A., Terelak J.F./ Psychologia konsumenta i reklamy, Oficyna Wydawnicza BRANTA Bydgoszcz 1998
Mazur M.. Marketing polityczny. Wyczerpujący przegląd technik i metod stosowanych kampanii wyborczej, Wydawnictwo Naukow PWN Warszawa 2002, s.120,
Devlin L.P., Political Persuasion in Presidental Campaigns New Brunswick 1987, s.215.
Diamond E., Bates S., The Spot. The Rise of Political Advertising on Television, wyd. III, The MIT Press, Cambrige 1992, s.148.
Newman B., The Marketing of the President. Political Marketing as Campaign Strategy California 1994.
Polsby N.W., Widavsky A. Presidental Elections: Strategies and Structures in American Politics Ninth Edition, California 1996 s. 224.
Mazur M., Marketing polityczny. Wyczerpujący przegląd technik i metod stosowanych kampanii wyborczej Warszawa 2002, s. 125.
Diamond E., Bates S. The Spot. The Rise of Political Advertising on Television 1984, s.209.

Literatura:
Polsby N., Wildavsky A., Presidential Elections: Strategies and Structures in American Politics. California 1996.
Żurawski J., Wytoczyć najcięższe działa (część 2), „MpK-T”, nr 144, 16-10-2006, http://www.marketing-news.pl/theme.php?art=460

Literatura:
R. Wiszniowski., Marketing wyborczy. Studium kampanii wyborczych w systemach prezydenckich i semiprezydenckich, Wydawnictwo Naukowe PWN, Wrocław 2000, s.105.

* logo partii, wizerunek kandydata,
* slogan, hasło wyborcze,
* hasła programowe (nie więcej niż 3-4),
* informacje adresowe.

Cechami wyróżniającymi ten typ promocji są: prosta forma, niski koszt produkcji, duża ilość informacji jakie mogą zawierać. Skuteczność ulotek obniża ich ogromna ilość
w trakcie kampanii. Są rozdawane na ulicach, wrzucane do skrzynek pocztowych lub na wycieraczki na klatkach schodowych, co sprawia, że wyborcy otrzymują ich dziesiątki
i w konsekwencji przestają zwracać na nie uwagę. Dlatego są one coraz bardziej dopracowywane w swej koncepcji graficznej i merytorycznej. Ważne jest aby ulotka była dobrze wydana – wydrukowana na dobrej jakości papierze. Najczęściej wybieranym formatem jest A4, oraz forma wizytówki.

Literatura:
Ratajczak M., Ulotka wyborcza, Marketing w polityce http://www.marketingwpolityce.zgora.pl/ulotka.htm
Mazur M., Marketing polityczny, wyczerpujący przegląd technik i metod stosowanych w kampanii wyborczej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, s.113.

Zwolennicy tego typu przekazu uważają, iż druk istotnie zwiększa efektywność zapamiętywania reklamy. Prasę czyta się przeważnie w ciszy i aby naprawdę zrozumieć tekst, potrzebny jest pewien stopień skoncentrowania się na nim. Otrzymywane wtedy przez wyborcę informacje mają większą szansę na utrwalenie się w jego pamięci[50]. Czytanie prasy jest w dużym stopniu świadomym wyborem, a sam zakup oznacza wstępna akceptację w konsekwencji także treści. Ponadto najlepiej zaspokaja zapotrzebowanie wyborcy na szczegółową i wszechstronną informację (zob. tab. 5). Tego typu cechy sprawiają, iż prasę uważa się za medium najlepsze do prezentowania programu politycznego, np. w formie artykułu, czy wywiadu.

Literatura:
Polsby N., Wildavsky A., Presidential Elections: Strategies and Structures in American Politics. California 1996 s.89.
Żurawski J., Wytoczyć najcięższe działa (część 2), „MpK-T”, nr 144, 16-10-2006, http://www.marketing-news.pl/theme.php?art=460

Skierowana jest do wszystkich osób, poruszających się określonym szlakiem komunikacyjnym. Wysoka zdolność przyciągania uwagi i stosunkowo niski koszt decydują o jej popularności. Za wady outdooru można uznać niewielki zakres przekazywanych danych oraz podatność na zniszczenia spowodowane oddziaływaniem warunków atmosferycznych bądź ludzi . Tego typu kampania jest najbardziej trwałą formą komunikacji kandydata lub partii
z wyborcami. Dzieje się tak ponieważ plakaty nie są tak ulotne jak banner zamieszczony na stronie portalu internetowego, czy spot wyemitowany w środkach masowego przekazu. Często pojawiają się zanim jeszcze dokładnie wiadomo, kiedy odbędą się wybory. Ponadto billboardy są wystawione na ekspozycje w jednym miejscu na długi okres, przez co wyborcy są nastawieni na ich oddziaływanie najdłużej . Podobnie jest z mniejszymi plakatami, które są rozklejane nie tylko w miejscach do tego wyznaczonych. Jednak często ulegają zniszczeniu, lub zaklejeniu przez konkurentów. Mówimy wtedy o „wojnie plakatowej”. Multiplikacja przekazu powoduje, że odbiorcy są poddawani bezustannej sugestii. Im bliżej wyborów, tym bardziej miasta są „zalepiane”. Najcenniejsze stają się metalowe płoty okalające budowy, na które naklejanych jest nawet kilka warstw reklam. Dzieje się tak, gdyż reklama zewnętrzna to oprócz telewizji najpopularniejsza forma agitacji wyborczej. Z jednej strony brak plakatów danej partii wyborczej, czy kandydata sprawia wrażenie, że jest ona/on nieobecny w wyborach.
Z drugiej strony nasycenie przestrzeni publicznej billboardami do granic możliwości, gdy reklamy kilku ugrupowań znajdują się obok siebie, sprawia, że wzajemnie obniżają swoją wartość agitacyjną. Jednak jest to mechanizm, który sam się napędza i kontrola w tym przypadku jest praktycznie niemożliwa. Bo przecież drukarnie zostały opłacone, powierzchnie reklamowe wynajęte. Im więcej billboardów konkurencji, tym więcej powinno być naszych, co w konsekwencji może doprowadzić do przesytu u wyborców i do znudzenia oraz zobojętnienia wobec przekazów kampanijnych. To w konsekwencji może doprowadzić do tego, że ludzie takiego kandydata nie będą chcieli ani słuchać, ani oglądać, a co dopiero wybrać.
W przypadku plakatów politycznych mamy do czynienia z dwoma ich rodzajami: tematycznymi i personalnymi . Plakat tematyczny ma za zadanie przedstawienie, zaprezentowanie określonych kwestii i problemów. Personalny, jak wskazuje nazwa zapoznaje z kandydatem, jego hasłem i znakiem graficznym.


Literatura:
[42] Nowacki R., Podręcznik Reklama, Difin, Warszawa 2005, s.119.
[43] Żurawski J., Wytoczyć najcięższe działa (część 2), „MpK-T”, nr 144, 16-10-2006, http://www.marketing-news.pl/theme.php?art=460
[44] Janik-Wiszniowska M., Promocja i reklama polityczna, [w:] Jabłoński A.W., Sobkowiak L. (red.), Marketing polityczny w teorii i praktyce, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002 s.178.
[45] Ratajczak M., Plakat wyborczy, Marketing w polityce, http://www.marketingwpolityce.zgora.pl/plakat.htm
[46] Żurawski J., Wytoczyć najcięższe działa (część 2), „MpK-T”, nr 144, 16-10-2006, http://www.marketing-news.pl/theme.php?art=460.
[47] PAP, Lewica I Demokraci o kaczkach: dokarmiać?, http://serwisy.gazeta.pl/kraj/1,63871,3666256.html
[48] Staniszewska U., Zaskakujące plakaty SLD ze zwierzętami, http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,536 00,3587268.html

Na plakatach pojawiły się wówczas dopiski „Po siódme nie kradnij”.

Przykładowe hasła wyborcze:
Wybory samorządowe w 2006
Partia Slogan
LiD „Dobry samorząd, żadnych popisów”
PiS „Czyny, nie słowa”, „Polska w Twoich rękach”
PO „Razem. By żyło się lepiej.”
PSL „PSL = Normalnie”
Wybory do Sejmu i Senatu RP 2005
Partia Slogan
LPR „Nadzieja dla Polski”
PD „Polska do przodu, nie wstecz”
PiS „Silny prezydent uczciwa Polska”
PO „Pełna Odpowiedzialność”
PSL „Skuteczni dla Polski”, „Blisko ludzkich spraw”
Samoobrona „Każdy człowiek jest ważny”
SdPl „Wierni wyborcom – nie układom!”
SLD „Zmieniając siebie, zmieniajmy Polskę”
Wybory Prezydenta RP 2005
Kandydat Slogan
Henryka Bochniarz „Wybieram Konkrety”
Marek Borowski „Prawy człowiek lewicy”, „Zdrowa równowaga”
Liwiusz Ilasz „Ponad politycznym układem”
Lech Kaczyński „Prezydent IV Rzeczypospolitej”
Jarosław Kalinowski „Skutecznie dla Polski”
Andrzej Lepper „Andrzej Lepper – człowiek z charakterem”
Jan Pyszko „Kandydat reprezentujący Polskę i Polaków”
Donald Tusk „Prezydent Tusk. Człowiek z zasadami”

Źródło: Opracowanie własne na podstawie stron internetowych komitetów wyborczych.

Oczywistym jest fakt, iż slogan wyborczy musi odzwierciedlać prawdziwy program partii czy kandydata, którego reprezentuje. Na przykładzie kampanii prowadzonych w Polsce zauważalny jest jeszcze jeden element. Hasło odnosi się do aktualnej sytuacji, jaka ma miejsce na scenie politycznej. Zaproponowane przez Lewicę i Demokratów – „Dobry samorząd, żadnych popisów” nawiązywało do koalicji, która miała zostać utworzona pomiędzy PiS a PO. Z kolei slogan SLD – „Zmieniając siebie, zmieniajmy Polskę”, miał na celu odbudować pozytywny wizerunek tej partii po fali krytyki płynącej po ocenie rządów sprawowanych przez to ugrupowanie.
Podsumowując, tworzenie hasła wyborczego podporządkowane jest jednemu celowi, mianowicie wzbudzeniu w potencjalnym wyborcy potrzeby oddania głosu na konkretną partię polityczną lub kandydata. Częste wykorzystywanie trafnie sformułowanego sloganu szybko zapada w pamięć i działa w podobny sposób jak znak graficzny. Takie cechy jak skrótowość i symboliczna forma sprawiają, że jest stosowany jako środek uzupełniający inne formy reklamowe stosowane podczas kampanii.

Literatura:
Szucki T., Encyklopedia marketingu. Placet, Warszawa 1998, s.288.
Nowacki R., Podręcznik Reklama, Difin, Warszawa 2005, s.60-61.

Spirala milczenia: „Osoby nie chcą ujawniać swoich poglądów politycznych, ponieważ się ich wstydzą”. Efekt ten może wystąpić wśród wyborców, którzy popierają partię mniej popularną, dodatkowo sprzyjają temu niektóre cechy osobowościowe takie jak chociażby wysoki poziom konformizmu wyborców. Jak w praktyce efekt ten może wpływać na wyniki chociażby sondaży? Podczas rozmowy z ankieterem osoba taka na pytanie na kogo zagłosuje może wskazać partię/kandydata który cieszy się największym poparciem społecznym w danym czasie jednak podczas głosowania, które jak wiadomo ma charakter anonimowy, odda swój głos zgodnie z wewnętrznymi poglądami.

Efekt publikacji sondaży: Efekt ten pokazuje iż po publikacji sondaży np. w Tv czy radio osoby, które wcześniej były niezdecydowane postanawiają oddać swój głos na osobę prowadzącą w sondażach. Można więc stwierdzić iż publikacje przedwyborczych sondaży mogą posłużyć jako narzędzie marketingowe promujące daną partię czy też kandydata. Z drugiej zaś strony słaby wynik kandydata może zmobilizować jego elektorat, co w konsekwencji wpłynie na wyniki rzeczywistych wyborów.

Podsumowując, prowadząc badania polityczne należy być bardzo czujnym, ponieważ dokonywanie wyborów w tej dziedzinie życia jest nacechowane emocjonalnie. A jak wiadomo emocje bywają złym doradcą.

Maciej Nowak,
Agencja Badawcza CeBRiS
świadcząca usługi z zakresu badań marketingowych
www.cebris.pl/